De nieuwe golf van grondtransacties die het Zuiden overspoelt, berooft heel wat arme gemeenschappen van hun woning en bestaansmidddelen. Een nieuw rapport van Oxfam stelt dit fenomeen ‘landroof’ aan de kaak.

In Oeganda verloren minstens 22.500 mensen hun huis en gronden om plaats te ruimen voor een Brits houtbedrijf, de New Forests Company (NFC). Dorpelingen vertrouwden Oxfam toe dat ze met geweld hun huis werden uitgezet en berooid achterbleven zonder voedsel en zonder geld om hun kinderen naar school te sturen. Daarbij konden ze niet rekenen op een schadevergoeding of op land om zich opnieuw te vestigen. NFC wijst elke verantwoordelijkheid voor deze uitzettingen af.

“Al onze aanplantingen werden met de grond gelijk gemaakt en werknemers van het bedrijf vielen ons lastig. Tot op de dag van vandaag weigeren ze ons door te laten om de spullen op te halen die we moesten achterlaten”, getuigt Christine, een Oegandese producente. Vóór ze van haar land verdreven werd, woonde ze in het district Kiboga.

Winst versus ontwikkeling

In haar rapport ‘Land and power’ onthult Oxfam de eerste resultaten van een nieuw onderzoek. Blijkt dat er sinds 2001 227 miljoen hectare grond verkocht, verhuurd of in concessie gegeven werd aan voornamelijk internationale investeerders.

Deze stormloop op landbouwgrond komt voort uit een drang om de voedselexport op te drijven, (niet-duurzame) doelstellingen te halen op het vlak van biobrandstoffen of uit winstbejag te speculeren op grond.

Heel wat van die grondtransacties zijn in feite ‘landroof’: ze houden op geen enkele manier rekening met de rechten en noden van de bewoners én beroven hen van hun huis en het stuk land waarop ze hun voedsel verbouwen om in hun levensonderhoud te voorzien. En de vrouwen, die in bepaalde arme landen tot 80 % van het voedsel produceren, zijn over het algemeen het meest kwetsbaar, want ze hebben amper grondrechten.

Wat Oxfam eist

Oxfam roept investeerders, overheden en internationale organisaties op elke nieuwe poging tot landroof tegen te gaan.

• Overheden mogen niet door de knieën gaan voor investeerders. Ze moeten voorrang geven aan de bestaande rechten inzake grondgebruik, zonder zich daarbij te beperken tot het wettelijk landbezit of officiële eigendomsrechten.
• Overheden én bedrijven moeten erkennen dat vrouwen over gelijke grondrechten beschikken en erop toezien dat alle landbouwinvesteringen de lokale gemeenschappen ten goede komen.
• Tegelijkertijd is het hoogdringend iets te doen aan de schade die landroof al veroorzaakt heeft, meer bepaald in Oeganda.
• De massale ontwikkeling van biobrandstoffen verergert de stormloop op landbouwgronden. Er moet afgestapt worden van het niet-duurzame beleid dat deze trend in de hand werkt. Ook de Europese doelstelling om tegen 2020 10 % van het energiegebruik in het transport uit hernieuwbare energie te halen, valt hieronder.

Wat kunt u doen?

• Help deze schandalige praktijk aan de kaak te stellen. Lees het nieuwe Oxfam-rapport Land and power, de samenvatting in het Nederlands & de case study over Oeganda (in het Engels).
• Doe mee met de ‘GROEI’-campagne: groei mee en schiet nu in actie!
• Bekijk & verspreid de satirische kortfilm ‘Glen, Gary & Ross' over landroof
• Meer weten: contacteer Thierry Kesteloot, beleidsmedewerker voedselsoevereiniteit voor Oxfam: 0486 295 666 - 02 501 67 07 - tke(at)oxfamsol.be