Reisdagboek van Helena Christensen in Oost-Afrika

Trefwoorden:

Als Oxfam-ambassadrice trok het ex-model naar Kenia om verslag uit te brengen over de situatie van vrouwen in het Afrikaanse land. Hierbij haar relaas.

helena-openingsfoto

Ik kom net terug van mijn derde reis met de internationale humanitaire organisatie Oxfam. Deze keer trokken we naar Oost-Afrika, waar ik Elisabeth en Josephine leerde kennen.

Helena-01Elisabeth woont in het landelijke district Turkana, in het noorden van Kenia. Een van de vele regio’s in de Hoorn van Afrika waar een ernstige droogte het leven en de bestaansmiddelen van meer dan 13 miljoen mensen bedreigt.

Helena-02Josephine woont 600 km zuidelijker, in een van de armste sloppenwijken van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Mukuru behoort tot de grootste sloppenwijken van Kenia, maar toch zijn de luxeappartementen en fonkelende wagens niet veraf.

Twee zaken zorgden de laatste jaren voor een radicale ommekeer in het leven van beide vrouwen: onvoorspelbaar weer en de stijging van de voedselprijzen. Of ze hun kinderen nog twee fatsoenlijke maaltijden per dag kunnen geven, ligt niet meer in hun handen.

Zoals wel vaker in arme streken hebben heel wat vrouwen die ik ontmoette het bijzonder moeilijk om hun gezin van voedsel te voorzien. Zodra zich een crisis voordoet, sparen zij het voedsel uit hun mond om hun man en kinderen van eten te voorzien.

Ook tijdens mijn vorige reizen met Oxfam naar Peru en Nepal ontmoette en fotografeerde ik vrouwen die zich moesten weren tegen de gevolgen van de klimaatopwarming. Dit keer wou ik naar Afrika gaan om beter te begrijpen hoe het mogelijk is dat de klimaatverandering bepaalt of een moeder haar kind naar school kan sturen en eten op tafel kan zetten.

Voor mij is het nu duidelijk dat vrouwen, indien zij inspraak krijgen en op gelijke voet staan als mannen, de sleutel in handen hebben om de honger uit de wereld te helpen. In sommige arme landen produceren vrouwen tot 80% van het voedsel terwijl ze zelden een eigen lapje grond bezitten en aangewezen zijn op de minst vruchtbare gronden. Ze krijgen ook amper financiële steun of landbouwhulp. De wereld moet dringend meer investeren voor landbouwsters en veehoudsters.

Het verhaal van Elisabeth. Zij is nu 48 jaar. Vroeger trok Elisabeth als nomade rond met haar dieren. Dank zij haar kamelen en geiten kon ze haar elf kinderen en kleinkinderen te eten geven. Maar alle dieren bezweken onder de droogte. Haar familie is nu aangewezen op de magere inkomsten uit de verkoop van houtskool en op noodhulp.

Zij is klein en lijkt erg broos, toch stapt Elisabeth elke dag 12 kilometer om houtskool op te halen en in een naburig dorp te verkopen. De bus kan ze niet betalen nu de brandstofprijs sterk de hoogte ingeschoten is. Telkens wanneer de voedselprijzen stijgen, moet zij de jongste kinderen en kleinkinderen van de schoolbanken halen. En het afgelopen jaar is de prijs van maïs en bonen verdubbeld. Daarom heeft ze nog amper genoeg om haar oudste zoon naar school te laten gaan.

Helena-03“Ik begrijp er niets meer van”, vertrouwt Elisabeth me toe. “Tien jaar geleden was alles groen. We hadden meer dan genoeg melk en vlees dankzij onze geiten en kamelen. Vandaag is alles dor en schraal. Het tekort aan water maakt ons leven steeds moeilijker. Ik maak me zorgen voor mijn kleintjes.”

Ondertussen in Mukuru. Om vijf uur ’s morgens, terwijl Elisabeth en haar zes kleinkinderen nog slapen, begint Josephine aan haar werkdag. De sloppenwijk in het zuidoosten van Nairobi waar zij woont, telt honderdduizenden inwoners. Exacte aantallen zijn moeilijk te geven. Grote families zitten er samengepakt in kleine hutten met golfplaten daken. Honderden kinderen lopen blootsvoets rond.. Het is er broeiend heet.

Net als Elisabeth was Josephine een nomade. Nu haalt ze kolen en houtskool op om te verkopen. Josephine moest haar geboortedorp verlaten en zich in de hoofdstad vestigen om minstens één warme maaltijd per dag te kunnen geven aan de dertien kinderen die zij opvangt. Een aantal van hen is wees. Oxfam helpt vrouwen zoals Josephine om hun eigen handeltje op te starten, zodat ze opnieuw aan een toekomst kunnen bouwen. Sommige vrouwen zijn ook seropositief en hebben echt hulp nodig. Door de extreme armoede kunnen zij zich geen medische verzorging en onderwijs permiteren.

Het lijkt me onvoorstelbaar als moeder zo onzeker te zijn over de toekomst van mijn zoon en me zorgen te moeten maken over zijn volgende maaltijd. Deze vrouwen moeten iedere dag opnieuw een harde strijd leveren om in het hoogstnodige te kunnen voorzien. Op hun schouders drukt de zware verantwoordelijkheid om voor hun kinderen, hun familie en hun gemeenschap te zorgen.

Helena-04Er is voldoende voedsel in de wereld voor iedereen. Nochtans gaat 1 op 7 mensen elke avond met een lege maag naar bed, de meeste van hen zijn vrouwen en meisjes. Op gelegenheden als de Internationale Vrouwendag van 8 maart vraag ik me af hoe dit in 2012 nog mogelijk is?

Wat kunnen wij met z’n allen doen om een radicale verandering tot stand te brengen? Het staat buiten kijf dat er een verband is tussen de klimaatverandering en de drastische wijzigingen in het leven van deze vrouwen. De negatieve effecten van de klimaatverandering breiden voortdurend uit, niet als kleine kringetjes op het water maar als een vloedgolf die de hele wereld overspoelt.

Gelukkig staat de toekomst niet in steen gebeiteld. Een andere wereld is mogelijk als we onze voedselproductie en de verdeling ervan wijzigen. Misschien lijkt het naïef daarin te geloven. Misschien vinden de meeste mensen de situatie zelfs uitzichtloos? Ik geloof dat er voldoende mensen zijn die zich het lot van de aarde en haar bewoners aantrekken. Zij zijn bereid tot fundamentele veranderingen om het falende voedselsysteem te herstellen en te garanderen dat iedereen genoeg te eten heeft.

Velen van ons staan klaar om deel te nemen aan deze beweging voor een andere groei. Wij roepen de wereldleiders op de nodige maatregelen te treffen. Onze steun hebben ze al, als ze er nu maar snel werk van maken en het voorbeeld geven.

Door Helena Christensen, ambassadrice voor Oxfam

Meer weten ?